ردیاب چیست و چگونه کار می‌کند؟ | انواع ردیاب و کاربردهای آن

ردیاب چیست؟ ردیاب دستگاه یا سامانه‌ای است که برای تعیین، ثبت یا ارسال موقعیت یک وسیله، شخص یا دارایی استفاده می‌شود. بسیاری از ردیاب‌ها برای تعیین موقعیت از GPS و برای ارسال اطلاعات از شبکه‌های موبایل، اینترنت یا فناوری‌های ارتباطی دیگر استفاده می‌کنند.

امروزه ردیاب‌ها فقط برای خودرو استفاده نمی‌شوند و کاربردهای مختلفی در زمینه خودرو، موتورسیکلت، دوچرخه، حیوانات خانگی، مدیریت ناوگان، تجهیزات و حتی پیدا کردن وسایل شخصی دارند.

اما یک سؤال مهم وجود دارد: GPS ردیاب دقیقاً چیست و ردیاب چگونه کار می‌کند؟

در این مقاله از همیاب۲۴، با مفهوم ردیاب، نحوه عملکرد GPS ردیاب، انواع ردیاب، کاربردهای آن و نکاتی که هنگام انتخاب یک ردیاب باید بدانید آشنا می‌شویم.

ردیاب چیست؟

ردیاب یک دستگاه یا سامانه موقعیت‌یابی و پیگیری است که می‌تواند موقعیت یک وسیله یا دارایی را مشخص کرده و در مدل‌های متصل، این اطلاعات را برای کاربر ارسال کند.

برای مثال، یک ردیاب خودرو ممکن است موقعیت خودرو را با استفاده از GPS تعیین کند و سپس اطلاعات موقعیت را از طریق شبکه موبایل به یک برنامه یا پنل کاربری ارسال کند. کاربر نیز می‌تواند موقعیت یا سابقه مسیر را روی نقشه مشاهده کند.

بنابراین وقتی درباره «ردیاب» صحبت می‌کنیم، معمولاً با سه بخش اصلی روبه‌رو هستیم:

• تعیین موقعیت: معمولاً با استفاده از GPS یا فناوری‌های موقعیت‌یابی دیگر
• ارسال اطلاعات: از طریق شبکه موبایل، اینترنت یا فناوری‌های ارتباطی دیگر
• نمایش و مدیریت اطلاعات: از طریق اپلیکیشن، وب‌اپلیکیشن یا پنل کاربری

نکته مهم این است که GPS به‌تنهایی به معنی ردیاب نیست. GPS یک فناوری موقعیت‌یابی است، در حالی که ردیاب معمولاً یک دستگاه یا سامانه کامل برای تعیین و در بسیاری از موارد انتقال و مدیریت موقعیت است.

GPS ردیاب چیست؟

عبارت GPS ردیاب معمولاً به ردیابی گفته می‌شود که برای تعیین موقعیت از سیستم موقعیت‌یابی ماهواره‌ای GPS استفاده می‌کند.

GPS مخفف Global Positioning System یا «سامانه موقعیت‌یابی جهانی» است. این سامانه با استفاده از سیگنال‌های ماهواره‌ای به گیرنده کمک می‌کند موقعیت جغرافیایی خود را محاسبه کند.

در یک ردیاب GPS، گیرنده دستگاه سیگنال‌های ماهواره‌ای را دریافت می‌کند و بر اساس آن‌ها موقعیت تقریبی دستگاه را به دست می‌آورد.

اما برای اینکه این موقعیت به دست کاربر برسد، معمولاً به یک مسیر ارتباطی دیگر نیز نیاز است. به همین دلیل در بسیاری از ردیاب‌های سیم‌کارتی، علاوه بر GPS، یک ارتباط سلولی نیز وجود دارد.

به زبان ساده:

GPS موقعیت را مشخص می‌کند؛ ارتباط مخابراتی یا اینترنتی اطلاعات موقعیت را منتقل می‌کند؛ و نرم‌افزار، این اطلاعات را به کاربر نمایش می‌دهد.

ردیاب چگونه کار می‌کند؟

برای درک اینکه ردیاب چگونه کار می‌کند، می‌توان عملکرد یک ردیاب متصل را در چند مرحله خلاصه کرد:

۱. دریافت اطلاعات موقعیت

دستگاه ردیاب سیگنال‌های ماهواره‌های موقعیت‌یابی را دریافت می‌کند و بر اساس آن‌ها موقعیت جغرافیایی خود را محاسبه می‌کند.

۲. پردازش اطلاعات

ردیاب اطلاعات موقعیت را پردازش می‌کند و بسته به نوع دستگاه ممکن است اطلاعات دیگری مانند زمان، سرعت، جهت حرکت یا وضعیت دستگاه را نیز ثبت کند.

۳. ارسال اطلاعات

در ردیاب‌های متصل، اطلاعات به وسیله یک روش ارتباطی مانند شبکه تلفن همراه به سرور ارسال می‌شود.

۴. نمایش موقعیت

سرور اطلاعات دریافتی را پردازش می‌کند و در اختیار نرم‌افزار یا پنل کاربری قرار می‌دهد. کاربر می‌تواند بر اساس امکانات ردیاب، موقعیت فعلی، مسیرهای قبلی یا هشدارهای مربوط به دستگاه را مشاهده کند.

در نتیجه، عملکرد یک ردیاب GPS را می‌توان به شکل زیر خلاصه کرد:

ماهواره → ردیاب → شبکه ارتباطی → سرور → اپلیکیشن یا پنل کاربری

البته همه ردیاب‌ها دقیقاً با همین ساختار کار نمی‌کنند و نوع ارتباط و قابلیت‌های آن‌ها به مدل و کاربرد دستگاه بستگی دارد.

اجزای اصلی یک ردیاب چیست؟

ساختار ردیاب‌ها با توجه به نوع آن‌ها متفاوت است، اما یک ردیاب GPS معمولاً از چند بخش اصلی تشکیل می‌شود:

گیرنده موقعیت‌یابی

این بخش وظیفه دریافت سیگنال‌های ماهواره‌ای و کمک به تعیین موقعیت دستگاه را بر عهده دارد.

واحد ارتباطی

در ردیاب‌های سیم‌کارتی، این بخش امکان ارتباط با شبکه تلفن همراه و انتقال اطلاعات را فراهم می‌کند.

پردازنده

اطلاعات دریافت‌شده را پردازش می‌کند و وظایف مختلف دستگاه را مدیریت می‌کند.

باتری یا منبع تغذیه

ردیاب‌های قابل حمل معمولاً باتری داخلی دارند؛ در حالی که برخی ردیاب‌های خودرو از برق خودرو تغذیه می‌شوند.

حافظه

بعضی از ردیاب‌ها امکان ذخیره اطلاعاتی مانند موقعیت‌های قبلی را دارند تا در شرایط خاص بتوان از آن‌ها برای مشاهده تاریخچه مسیر استفاده کرد.

نرم‌افزار یا پنل کاربری

در ردیاب‌های هوشمند، اطلاعات دستگاه معمولاً از طریق یک اپلیکیشن یا پنل تحت وب در اختیار کاربر قرار می‌گیرد.

انواع ردیاب چیست؟

ردیاب‌ها را می‌توان بر اساس کاربرد، روش ارتباط، منبع انرژی و فناوری مورد استفاده دسته‌بندی کرد.

ردیاب خودرو

ردیاب خودرو برای موقعیت‌یابی و مدیریت خودرو استفاده می‌شود. این دستگاه‌ها معمولاً به برق خودرو متصل می‌شوند و برخی مدل‌ها قابلیت‌هایی مانند مشاهده موقعیت، ثبت مسیر، هشدار حرکت یا قطع برق را ارائه می‌کنند.

ردیاب خودرو علاوه بر کاربردهای امنیتی، در مدیریت خودروهای سازمانی و ناوگان نیز کاربرد دارد.

بیشتر بخوانید: چگونه خودرو خود را با گوشی موبایل ردیابی کنیم؟

ردیاب موتورسیکلت

ردیاب موتورسیکلت با هدف اطلاع از موقعیت و وضعیت وسیله نقلیه استفاده می‌شود. اندازه دستگاه، روش نصب، منبع تغذیه و مقاومت در برابر شرایط محیطی از نکات مهم در انتخاب چنین ردیابی هستند.

ردیاب شخصی

ردیاب شخصی معمولاً اندازه کوچک‌تری دارد و برای موقعیت‌یابی افراد یا اشیای قابل حمل استفاده می‌شود.

بسته به مدل، این دستگاه‌ها می‌توانند باتری داخلی، ارتباط موبایلی و قابلیت ارسال موقعیت داشته باشند.

در استفاده از ردیاب برای افراد، رعایت حریم خصوصی و استفاده قانونی از دستگاه اهمیت زیادی دارد.

بیشتر بدانید: ردیاب سالمندان باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد؟

ردیاب دوچرخه

ردیاب دوچرخه برای کمک به پیدا کردن موقعیت دوچرخه و افزایش امکان پیگیری آن در صورت گم‌شدن یا سرقت استفاده می‌شود.

اندازه کوچک، وزن کم، عمر باتری و نحوه نصب از ویژگی‌های مهم این نوع ردیاب هستند.

ردیاب حیوانات خانگی

ردیاب حیوانات خانگی معمولاً روی قلاده یا وسیله مخصوص نصب می‌شود و به صاحب حیوان امکان می‌دهد در مدل‌های متصل، موقعیت آن را بررسی کند.

وزن دستگاه و عمر باتری در این نوع ردیاب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا دستگاه نباید برای حیوان سنگین یا آزاردهنده باشد.

ردیاب سیم‌کارتی

ردیاب سیم‌کارتی برای انتقال اطلاعات موقعیت از شبکه تلفن همراه استفاده می‌کند.

در این مدل، دستگاه موقعیت را مشخص می‌کند و سپس اطلاعات را از طریق شبکه ارتباطی برای سرور ارسال می‌کند.

به همین دلیل، پوشش شبکه و شرایط ارتباطی منطقه می‌تواند روی عملکرد ارسال اطلاعات تأثیر بگذارد.

ردیاب بلوتوثی

ردیاب‌های بلوتوثی با ردیاب‌های GPS تفاوت دارند.

این دستگاه‌ها معمولاً برای پیدا کردن اشیای نزدیک یا ثبت آخرین موقعیت شناخته‌شده در یک اکوسیستم ارتباطی خاص استفاده می‌شوند و برای ردیابی لحظه‌ای در مسافت‌های طولانی، الزاماً جایگزین ردیاب GPS سیم‌کارتی نیستند.

تفاوت GPS، ردیاب و ردیاب سیم‌کارتی چیست؟

این سه اصطلاح گاهی به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، در حالی که مفهوم یکسانی ندارند.

بنابراین GPS بخشی از فناوری موقعیت‌یابی است، نه نام دیگر ردیاب.

برنامه ردیاب چیست؟

برنامه ردیاب نرم‌افزاری است که اطلاعات دریافتی از یک دستگاه ردیاب را به شکل قابل فهم در اختیار کاربر قرار می‌دهد.

بسته به مدل و شرکت سازنده، برنامه ردیاب می‌تواند امکانات مختلفی داشته باشد؛ از جمله:

• نمایش موقعیت روی نقشه
• مشاهده مسیرهای قبلی
• دریافت هشدار
• تعریف محدوده جغرافیایی
• مشاهده وضعیت دستگاه
• مدیریت چند دستگاه
• مشاهده گزارش‌های حرکتی

بنابراین کیفیت نرم‌افزار و پنل کاربری یکی از مواردی است که هنگام انتخاب ردیاب باید مورد توجه قرار گیرد.

ردیاب حرفه‌ای چیست؟

عبارت ردیاب حرفه‌ای بیشتر برای مدل‌هایی استفاده می‌شود که علاوه بر موقعیت‌یابی، امکانات مدیریتی و امنیتی بیشتری ارائه می‌کنند.

برای مثال، بسته به نوع دستگاه ممکن است قابلیت‌هایی مانند:

• گزارش مسیر
• هشدار جابه‌جایی
• هشدار خروج از محدوده
• هشدار قطع برق
• مدیریت چند دستگاه
• گزارش‌های دقیق‌تر
• اتصال به سامانه مدیریتی

در اختیار کاربر قرار گیرد.

البته «حرفه‌ای» یک استاندارد فنی مشخص نیست و هنگام خرید نباید تنها بر اساس این عنوان تصمیم گرفت. مشخصات واقعی دستگاه و امکانات نرم‌افزاری آن اهمیت بیشتری دارند.

کاربردهای ردیاب چیست؟

ردیاب‌ها بسته به نوع دستگاه کاربردهای مختلفی دارند.

۱. افزایش امنیت خودرو

یکی از شناخته‌شده‌ترین کاربردهای ردیاب، پیگیری موقعیت خودرو و دریافت هشدارهای مرتبط با آن است.

۲. مدیریت ناوگان

شرکت‌هایی که چند خودرو دارند می‌توانند از سامانه‌های ردیابی برای مدیریت مسیر و وضعیت خودروها استفاده کنند.

۳. ردیابی موتورسیکلت و دوچرخه

دستگاه‌های کوچک ردیابی می‌توانند برای افزایش امکان پیگیری وسایل نقلیه سبک مورد استفاده قرار گیرند.

۴. موقعیت‌یابی حیوانات خانگی

با استفاده از برخی ردیاب‌های مخصوص حیوانات، امکان بررسی موقعیت حیوان فراهم می‌شود.

۵. پیدا کردن وسایل شخصی

برخی ردیاب‌های کوچک برای وسایلی مانند کیف، کوله‌پشتی و تجهیزات قابل حمل طراحی شده‌اند.

۶. پیگیری تجهیزات و دارایی‌ها

در بعضی کسب‌وکارها از سامانه‌های موقعیت‌یابی برای مدیریت تجهیزات و دارایی‌های متحرک استفاده می‌شود.

آیا ردیاب بدون اینترنت کار می‌کند؟

پاسخ به این سؤال به نوع ردیاب بستگی دارد.

تعیین موقعیت GPS و ارسال موقعیت دو موضوع متفاوت هستند.

ممکن است یک دستگاه بتواند موقعیت خود را با استفاده از GPS محاسبه کند، اما برای ارسال این اطلاعات به کاربر به شبکه ارتباطی نیاز داشته باشد.

برای مثال، در یک ردیاب سیم‌کارتی، دستگاه می‌تواند موقعیت را دریافت کند؛ اما برای اینکه موقعیت در اپلیکیشن کاربر نمایش داده شود، معمولاً باید اطلاعات از طریق شبکه ارتباطی به سرور منتقل شود.

بنابراین نباید «GPS دارد» را با «بدون اینترنت می‌توان موقعیت را در هر نقطه‌ای مشاهده کرد» یکی دانست.

آیا ردیاب به سیم‌کارت نیاز دارد؟

همه ردیاب‌ها به سیم‌کارت نیاز ندارند.

نوع ارتباط به طراحی دستگاه بستگی دارد. برخی ردیاب‌های GPS برای انتقال اطلاعات از شبکه موبایل استفاده می‌کنند و به سیم‌کارت نیاز دارند؛ در حالی که بعضی ردیاب‌های بلوتوثی یا مدل‌های دیگر از روش‌های ارتباطی متفاوتی استفاده می‌کنند.

بنابراین هنگام خرید باید مشخصات ارتباطی دستگاه را بررسی کنید و ببینید اطلاعات موقعیت چگونه از ردیاب به تلفن همراه یا سرور منتقل می‌شود.

دقت ردیاب چقدر است؟

دقت موقعیت‌یابی عدد ثابتی برای تمام ردیاب‌ها نیست.

عوامل مختلفی می‌توانند بر دقت موقعیت تأثیر بگذارند؛ از جمله:

• کیفیت گیرنده موقعیت‌یابی
• وضعیت دریافت سیگنال ماهواره‌ای
• قرار گرفتن دستگاه در فضای باز یا محیط بسته
• موانع اطراف
• شرایط محیطی
• فناوری‌های کمکی موقعیت‌یابی
• کیفیت شبکه ارتباطی برای ارسال اطلاعات

به همین دلیل بهتر است هنگام بررسی یک ردیاب، به‌جای توجه صرف به یک عدد تبلیغاتی، شرایط استفاده واقعی و مشخصات فنی دستگاه را بررسی کنید.

هنگام خرید ردیاب به چه نکاتی توجه کنیم؟

اگر قصد خرید ردیاب دارید، بهتر است قبل از انتخاب دستگاه مشخص کنید دقیقاً برای چه کاری به آن نیاز دارید.

نوع کاربرد

ابتدا مشخص کنید ردیاب برای خودرو، موتورسیکلت، دوچرخه، حیوان خانگی، وسیله شخصی یا کاربرد دیگری قرار است استفاده شود.

روش ارتباط

بررسی کنید دستگاه از سیم‌کارت، Bluetooth، Wi-Fi یا فناوری ارتباطی دیگری استفاده می‌کند.

عمر باتری

در ردیاب‌های قابل حمل، ظرفیت باتری و میزان مصرف انرژی اهمیت زیادی دارد.

کیفیت نرم‌افزار

یک ردیاب تنها سخت‌افزار نیست. اپلیکیشن و پنل کاربری نیز بخش مهمی از تجربه استفاده از دستگاه هستند.

امکانات هشدار

اگر هدف شما افزایش امنیت است، بررسی کنید دستگاه چه هشدارهایی ارائه می‌دهد.

مقاومت در برابر شرایط محیطی

برای استفاده در خودرو، موتورسیکلت یا فضای باز، مقاومت دستگاه در برابر گردوغبار و رطوبت می‌تواند اهمیت داشته باشد.

هزینه‌های جانبی

در برخی ردیاب‌ها علاوه بر هزینه خرید دستگاه، هزینه سیم‌کارت، اینترنت یا اشتراک سرویس نیز وجود دارد. این هزینه‌ها را پیش از خرید بررسی کنید.

پشتیبانی و خدمات

پشتیبانی نرم‌افزاری و فنی مناسب می‌تواند در استفاده بلندمدت از ردیاب اهمیت زیادی داشته باشد.

جدیدترین ردیاب‌ها چه امکاناتی دارند؟

قابلیت‌های ردیاب‌ها با توجه به مدل و کاربرد آن‌ها متفاوت است، اما در نسل‌های جدیدتر می‌توان امکانات متنوعی را مشاهده کرد.

برخی از این امکانات عبارت‌اند از:

• موقعیت‌یابی و نمایش روی نقشه
• ثبت تاریخچه مسیر
• هشدار حرکت
• هشدار خروج از محدوده
• تعریف محدوده جغرافیایی
• مدیریت چند دستگاه
• گزارش‌های مدیریتی
• اتصال به اپلیکیشن موبایل
• استفاده از چند فناوری برای بهبود موقعیت‌یابی

با این حال، جدیدترین بودن یک ردیاب لزوماً به معنی مناسب‌تر بودن آن برای همه کاربران نیست. انتخاب باید بر اساس کاربرد، محیط استفاده، روش ارتباطی، باتری، نرم‌افزار و امکانات مورد نیاز انجام شود.

تفاوت ردیاب GPS با ردیاب بلوتوثی چیست؟

مهم‌ترین تفاوت این دو فناوری در نحوه تعیین و انتقال موقعیت است.

بنابراین اگر هدف شما مشاهده موقعیت یک وسیله متحرک در فاصله زیاد است، باید سراغ فناوری و دستگاهی بروید که برای این کاربرد طراحی شده است.

ردیاب گوشی چیست؟

اصطلاح ردیاب گوشی می‌تواند به فناوری‌ها و سرویس‌های مختلفی اشاره کند و نباید آن را با یک دستگاه GPS مستقل یکسان دانست.

در گوشی‌های هوشمند، موقعیت‌یابی می‌تواند با استفاده از ترکیبی از فناوری‌ها و سرویس‌های سیستم‌عامل انجام شود. همچنین در صورت سرقت یا مفقود شدن گوشی، فرآیند پیگیری دستگاه با توجه به امکانات موجود، شناسه دستگاه و سرویس مورد استفاده انجام می‌شود.

همیاب۲۴ در حوزه اعلام سرقت و ردیابی کالاهای دیجیتال فعالیت می‌کند و خدمات آن برای کالاهایی مانند موبایل، تبلت و لپ‌تاپ طراحی شده است. اطلاعات معرفی رسمی این سامانه نیز بر اعلام سرقت، ردیابی و استعلام وضعیت کالاهای دیجیتال تأکید دارد.

در اپلیکیشن همیاب۲۴ نیز امکان ثبت اطلاعات مربوط به دستگاه‌های دیجیتال برای فعال شدن فرآیند پیگیری و ردیابی در نظر گرفته شده است.

ردیابی گوشی با IMEI چگونه انجام می‌شود؟

IMEI یک شناسه منحصربه‌فرد برای شناسایی دستگاه‌های دارای ارتباط سلولی است و در فرآیندهای مرتبط با شناسایی و پیگیری گوشی‌های مفقود یا سرقتی اهمیت دارد.

همیاب۲۴ اعلام کرده است که کاربران می‌توانند شماره IMEI گوشی یا تبلت خود را در سامانه ثبت کنند تا در صورت مفقودی یا سرقت، فرآیند ردیابی دستگاه فعال شود.

نکته: ردیابی گوشی سرقتی با GPS یکسان نیست. در اینجا هدف، پیگیری دستگاه از مسیرهای مرتبط با شناسه و شبکه‌های مخابراتی و سازوکارهای سامانه است، نه اینکه لزوماً یک ردیاب GPS مستقل داخل گوشی نصب شده باشد.

ردیاب بهتر است یا برنامه ردیابی گوشی؟

پاسخ این سؤال به هدف شما بستگی دارد.

اگر می‌خواهید خودرو، موتورسیکلت، دوچرخه یا وسیله دیگری را به‌صورت اختصاصی موقعیت‌یابی کنید، باید مشخصات ردیاب متناسب با همان وسیله را بررسی کنید.

اما اگر موضوع شما گوشی، تبلت یا لپ‌تاپ گم‌شده یا سرقتی است، باید از روش‌های متناسب با دستگاه و سرویس‌های ردیابی و پیگیری کالاهای دیجیتال استفاده کنید.

به همین دلیل، قبل از انتخاب راهکار ردیابی، ابتدا باید مشخص شود چه چیزی قرار است ردیابی شود و هدف از ردیابی چیست.

جمع‌بندی؛ ردیاب چیست و چه کاربردی دارد؟

ردیاب یک دستگاه یا سامانه برای تعیین و در بسیاری از موارد انتقال و مدیریت موقعیت یک وسیله، شخص یا دارایی است.

در بسیاری از ردیاب‌های GPS، دستگاه ابتدا موقعیت خود را با کمک سیستم‌های موقعیت‌یابی ماهواره‌ای مشخص می‌کند و سپس اطلاعات را از طریق یک روش ارتباطی برای سرور یا نرم‌افزار ارسال می‌کند.

از ردیاب‌ها می‌توان در حوزه‌های مختلفی مانند:

• خودرو
• موتورسیکلت
• دوچرخه
• حیوانات خانگی
• مدیریت ناوگان
• تجهیزات و دارایی‌ها
• وسایل شخصی

استفاده کرد.

در عین حال، ردیابی گوشی سرقتی موضوع متفاوتی است و نباید آن را با خرید و نصب یک GPS Tracker یکسان دانست. همیاب۲۴ در این حوزه روی اعلام سرقت، پیگیری و ردیابی کالاهای دیجیتال مانند موبایل، تبلت و لپ‌تاپ تمرکز دارد.

بنابراین اگر قصد استفاده از ردیاب دارید، ابتدا نوع وسیله و هدف خود را مشخص کنید و سپس بر اساس روش موقعیت‌یابی، نحوه ارتباط، عمر باتری، امکانات نرم‌افزاری و شرایط استفاده، دستگاه مناسب را انتخاب کنید.

سوالات متداول درباره ردیاب